تبلیغات
*** پرورش خلاقیت ***
موانع,خلاقیت,
» امروز :

» آخرین بروز رسانی :

[ + ] موانع خلاقیت
نویسنده : یاسر مومنی
زمان ارسال : شنبه 9 آبان 1388 و ساعت 10:03 ب.ظ

زمان آخرین ویرایش : - و ساعت -

موانع خلاقیت در محیط خانواده


1-     تأكید بیش ازحد والدین برهوش و حافظه كودك

بسیاری از والدین ، ناآگاهانه كودك خود را فقط با هدف تقویت مهارت های حافظه ای و انباشتن ذهن وی از اطلاعات عمومی ، تربیت وهدایت می كنند و برای حافظه و هوش كودك اهمیتی بیش از حد قائل می شوند. این گروه از والدین بدون در نظر گرفتن این اصل تربیتی مهم كه تنها اطلاعات عمومی و داشتن حافظه قوی برای تكامل و رشد فكری و باروری استعدادهای كودك كافی نیست ، با اصل قراردادن هوش وحافظه كودك، از پرورش سایر تواتمندی های ذهنی و روانی كودك خود ، كه مهم ترین آنها تفكر خلاق است ، غافل می مانند.

2-     ایجاد رقابت میان كودكان

رقابت میان كودكان معمولاً وقتی پدید می آید كه :

الف ) نوعی ارزیابی و رتبه بندی توسط والدین وجود داشته باشد.

ب  ) پاداش یا جایزه ای در میان باشد . به طور معمول اگر كودكان احساس كنند كه كار آنها توسط والدین مورد ارزش گذاری قرار خواهد گرفت یا به بهترین كارجایزه یا پاداش داده خواهد شد، بیشتر از آن كه به انجام بهترآن كار بیندیشند ، به كسب آن جایزه فكر می كنند . ضمن این كه گاهی این رقابت ها به ستیزه جویی میان كودكان تبدیل می شود و سبب می گردد تا آنها نتوانند از توانایی ها و استعدادهای واقعی خود استفاده كنند.

3-   تأكید افراطی بر جنسیت كودك

تأكید زیاد بر جنسیت كودك و تمایز قائل شدن زیاد میان دختر و پسر یكی از موانع مهم رشد خلاقیت كودكان در برخی از خانواده هاست . در برخی از فرهنگ ها بسیاری از دختران و پسرانی كه از تفكر خلاق برخوردارند ، به سبب ملزم شدن به رعایت پاره ای مقررات وهنجارهای از پیش تعیین شده وهمچنین به دلیل قرار گرفتن در نقش های قالبی كه فرهنگ و محیط بر آنها تحمیل كرده ، علایق و تمایلات خلاقانه ی خود را سركوب می كنند و در نتیجه به تدریج دچار تعارض شده ، خلاقیت آنها از بین می رود.




 

 

 

 


4-     قرار دادن قوانین خشك و دست و پا گیر در منزل

بسیاری از والدین برای كودكان خود قوانین و مقررات خشك ومحدود كننده ای نظیر مقدار ساعت های درس  خواندن در روز ، رأس ساعت معین خوابیدن ، استفاده از لوازم خاص و... قرار می دهند . پدید آوردن چنین شرایطی در منزل و اصرار و پافشاری بر رعایت آنها از جانب كودكان ، سبب می شود كودك تدریجاً به قالبی و تكراری رفتار كردن عادت كند . باید توجه داشت كه افكار و رفتارهای كلیشه ای و تكراری نقطه متضاد خلاقیت است .

5-    عدم آشنایی والدین با مفهوم واقعی خلاقیت

عدم آگاهی و شناخت برخی والدین از فرایند رشد خلاقیت در كودكان و مطالعه نكردن آنها در این زمینه ، سبب می شود هیچ گاه نتوانند برای پرورش و شكوفایی خلاقیت كودك خود برنامه ریزی و اقدام صحیحی نمایند و به این ترتیب ناخواسته سبب می شوند استعدادهای خلاق كودكشان به هدر رود.

6-    انتقاد مكرر از رفتارهای كودك

پیامبر اكرم (ص) در حدیثی درباره وظایف والدین نسبت به  فرزندان می فرمایند : " یقبل مَیسوره و یتـَجاوز عـَن مـَعسوره و لا یرهـُقـُه " آنچه را كودك در توان داشته و انجام داده از او بپذیرد ، كار طاقت فرسا و سنگین از او نخواهید  و او را به گناه و طغیان وادار نكنید .

ارزیابی پی درپی رفتارهای كودك و زیر ذره بین قرار دادن و انتقاد از كارهای او در خانواده ؛ آزادی ، امنیت خاطر و اعتماد به نفس كودك را مختل می سازد و ترس از اشتباه را در وی تقویت می كند . این ترس چنانچه دركودك حالت مرضی پیدا كند ، جرئت ابراز هرگونه اندیشه ی جدید یا انجام كارهایی را كه درعین خلاق بودن ، احتمال وجود اشتباه نیز در آنها وجود دارد، در كودك از بین می برد و به این ترتیب خلاقیت كودك كه لازمه اش داشتن آزادی و امنیت خاطر در محیط خانواده و خطر پذیری  وعدم ترس از اشتباه است ، با مانع رو به رو می گردد.

7-    بیهوده شمردن تخیلات كودك

تخیل كودك اساس خلاقیت اوست و چنانچه تخیلات و رؤیاهای كودك با بی توجهی ، تمسخر یا بیهوده انگاشتن از جانب والدین رو به رو شود، در واقع سرچشمه خلاقیت اوخشكانده شده است.

محكوم كردن خیال پردازی كودك و وادار نمودن او به واقع بینی درخانواده شیوه ای كاملاً اشتباه است و برای بذر حساس خلاقیت كودك ، آفتی مهلك محسوب می شود.

8-    عدم شناسایی علائق درونی كودك

بسیاری از كودكان خصوصاً درسنین پایین ، از علائق  و كشش های خود نسبت به موضوعات و پدید ه های پیرامون اطلاع روشنی ندارند یا این كه نمی توانند آن را به زبان بیاورند. این موضوع از موارد بسیار حساس به شما ر می رود كه باید ازهمان دوران كودكی مورد توجه والدین قرار گیرد. خانواده هایی كه نسبت به این مسئله بی تفاوت اند و سعی نمی كنند انگیزه ها و موضوعات مورد علاقه كودك خود را شناسایی و كشف كنند ، ناخواسته فرصت های زیادی را برای رشد خلاقیت كودك از وی سلب می كنند.

9-    عدم وجود حس شوخ طبعی درمحیط منزل

شوخ طبعی از شاخص های مهم خلاقیت به شما ر می رود و وجود حس شوخی و شوخ طبعی در فضای خانواده بسیار حائز اهمیت است ، زیرا مستقیماً به رشد خلاقیت كودك كمك می كند . اما در خانواده هایی كه فضای زندگی آنها خشك ، رسمی و جدی است ، زمینه ای برای بروز حس شوخ طبعی كودك به وجود نمی آید و در نتیجه در چنین محیطی بسیاری از كشش های خلاقانه كودك پنهان می ماند.

10- تحمیل نقش بزرگسال به كودك

بسیاری از والدین علاقه مندند كه كودك آنها سریعاً رشد كند و كودكی خود را پشت سر بگذارد . آنها گاهی برای تسریع این امر سعی می كنند با كودك خود همانند بزرگسالان رفتار كنند و به تبع آن از كودك خود توقع ایفای نقش هایی بزرگ تر از محدوده سنی آنها را دارند . تحمیل نقش های كاذب بزرگسالی به كودكان ، روند رشد اجتماعی آنان را مختل می سازد وسبب پدید آمدن رفتار های نا به هنجار و تصنعی در آنها می شود  و همین امر باعث از بین رفتن بسیاری از استعدادهای خلاق دوران كودكی می گردد.

به تخیل كودكان خود پروبال بدهید، آن وقت است كه از پرواز بلند آنها شگفت زده خواهید شد

 

موانع  خلاقیت  در محیط مدرسه

1- تاكید  زیاد بر   نمره ی  دانش آموز  به عنوان  ملاك  خوب  بودن

این مسئله   یكی از  شایع ترین  موانع  رشد  خلاقیت  در  دانش  آموزان  به  شمار می رود.  هنگامی  كه دانش  آموز احساس   كند ، تنها ، چیزی   اهمیت  بیشتری   دارد  و در ارزیابی  ها ملاك  خوب  بودن  شمرده می  شود ،  نمره  بالاست  و نه چیز  دیگر ، در نتیجه  كسب  نمره ی  بیشتر  به خودی  خود برای وی  حكم   مهم ترین   هدف  را  پیدا می كند  و بنابراین  او تنها   در جهت   به دست آوردن  آن می كوشد . در چنین جوی  تلاش  برای   خلاقیت  و نوآوری  برای  دانش  آموز  معنایی  نخواهد  داشت .

2- روش  های  تدریس  سنتی  و مبتنی  بر معلم محوری

به كارگیری  افراطی روش های سنتی كه در آنها  غالبا  معلم نقش  محوری  را در كلاس  ایفاء می كند  و بیش تر مبتنی  بر  سخن رانی  و استفاده از مهارت های  كلامی   است ، سبب می  شود  دانش  آموز  در فرآیند  تدریس  و یادگیری  و ایفای  یك  نقش  فعال  فرصت  مشاركت  كم تری  را پیدا كند.دانش  آموزی  كه  در این  نوع  سیستم تحصیل  می كند  مجالی  برای  بروز  استعداد های  خلاق  نمی  یابد  و  به تدریج  تحرك  و پویایی خود را از دست  می  دهد.

 

3- عدم  شناخت  معلم  نسبت  به خلاقیت

در بسیاری  از موارد  آشنا نبودن  معلم  یا مربی  با شیوه های  پرورش  خلاقیت  دانش آموزان  خود به تنهایی  یك مانع  بزرگ  در این زمینه محسوب  می  شود .معلمی  كه شناخت  صحیحی از ماهیت  خلاقیت ،موانع  و روش  های  پرورش  نداشته  باشد، بدیهی  است  نه تنها  نمی  تواند  اقدامی  برای   بروز  استعداد های  خلاق   دانش  آموزان   خود در كلاس   انجام دهد ، بلكه  ممكن است  ناآگاهانه  و به مرور  زمان   كلاس  درس   خود را  به محیطی  تبدیل  كند  كه در آن  خلاقیت  دانش  آموز سركوب می شود.

4-فقدان  حداقل  امكانات  لازم  برای  انجام   فعالیت های خلاق  دانش  آموزان

 هر چند  بسیاری  از  فعالیت های  خلاق  نیازمند  هزینه ها  و امكانات خاصی  نیست  و  اغلب  آن ها  با اندكی   تغییر  در روش  های   تدریس   و استفاده  بهینه  امكانات   و  فضای  آموزشی  موجود  در  مدارس  قابل اجراست ، اما  گاهی  فقدان  این حداقل  امكانات   لازم  سبب  می شود كه انجام برنامه های  پرورش  خلاقیت در كلاس  و مدرسه  با مانع  یا  شكست  روبه  رو  شود .این كمبودها  در بسیاری   از موارد  تاثیری  مخرب  بر علاقه  و انگیزه ی  دانش  آموزان  برای شركت  در این برنامه  ها می  گذارد.

5- اهداف  و محتوای  كتاب های  درسی

 موضوع   اهداف  و محتوای  درسی  مبحثی  بسیار  گسترده  است  و از جوانب  مختلف  قابل  بررسی  می باشد ، اما در   این جا  تا این حد  بدان اشاره  می شود  كه چنان  چه  در یك  نظام  آموزشی  كتاب  درسی  به عنوان  مهم ترین  و تنها  منبع  تدریس  و آموزش  مورد استفاده   قرار گیرد  و در عین حال  در میان  اهداف  و محتوای آن چیزی  به عنوان  پرورش  خلاقیت  منظور  نشده باشد،مسلما دانش آموز آزادی عمل و توانایی  لازم را نخواهد داشت  كه پا را  از چهارچوب كتاب درسی  خود  فراتر  بگذارد و در نتیجه  او می  آموزد  تا صرفا  در محدوده  كتاب  درسی  خود بیندیشد و نه بیش تر.  

6-عدم  توجه  به تفاوت های  فردی  دانش آموزان

در نظر  نگرفتن این واقعیت  كه هر دانش آموز  در عین  اشتراكاتی  كه با سایر  دانش  آموزان دیگر دارد ،یك انسان  منحصر به فرد  است  و دارای  استعداد ها ،علایق  و كشش های  ویژه ی خود  نیز  می باشد، سبب می   گردد  معلم  دید  و نگرشی  یكسان   نسبت  به همه ی دانش آموزان   داشته باشد ، این نوع  نگرش  در حوزه ی پرورش  خلاقیت  یك مانع  اساسی  محسوب  می  شود  و به ویژه  سرخوردگی  دانش آموزان  خلاق  را به دنبال  خواهد داشت .

7-عدم  پذیرش   ایده های  جدید

عادت  به تفكرات كلیشه ای ،راه حل های  معمولی  و تجربیات  تكراری  می تواند  سبب  پدید آمدن  نوعی  دید  انتقادی  در معلم  و دانش آموزان  در كلاس  های  درس  شود  كه می  توان  آن را  روحیه ی عدم  پذیرش  ایده های  جدید  نامید .

برای  دانش آموزی كه  از  تفكری   خلاقی  برخوردار  است  و میل  به خلق  ایده های نو  و غیر معمول  دارد، بسیار  مایوس  كننده  خواهد بود  كه  ایده ها و افكارش   به خاطر  غیر معمولی  بودن  مورد  بی  توجهی  معلم  یا دانش  آموزان   قرار گیرد.

این دانش آموزان به تدریج  تحت تاثیر   نظر جمع ،ممكن است  نوگرایی  و این  نوع  تفكر  خود را دال  بر  وجود  ضعف  یا  مشكلی  در خود  تلقی  كند .احساس  غیر  عادی   بودن  در بسیاری  از  دانش  آموزان  خلاق  ناشی  از وجود  یك  چنین  جوی  در كلاس   است كه  در نهایت  به خود  سانسوری  منتهی  می شود.

8- ارائه ی  تكالیف  درسی  زیاد  به دانش آموزان

معمولا  انجام  تكالیف درسی  بخش  عمده ای   از وقت  دانش  آموزان  را به خود  اختصاص  می  دهد.در مواردی  كه به دانش  آموز  تكالیف  زیادی  داده  می شود  و او ناچار  می  شود  همه ی توان و انرژی  فكری  خود  را برای  انجام  آن  تكالیف  صرف  كند ، در  نتیجه  دیگر فرصت  و هم چنین  توانایی  چندانی  برای   پرداختن  به فعالیت  های  دیگر  نخواهد داشت . به علاوه  از آنجا  كه  غالبا  انجام  زیاده از حد   تكالیف  درسی  برای  دانش  آموزان  چندان  خوشایند   نیست ،این موضوع  می تواند  سبب  بی  علاقگی  و بی  میلی  آن ها  نسبت  به فعالیت  های  دیگر  از جمله  فعالیت های  خلاقانه  كه غالبا  نیازمند  آرامش  فكری  و روانی  است ،گردد.

9-  استهزاء و تمسخر  به  خاطر  ایده  یا نظر اشتباه

در كلاس  های  درس   زیاد اتفاق  می افتد  كه دانش  آموزی  به دلیل  مطرح كردن  یك  نظر اشتباه  یا ایده ای  نادرست  یا عجیب  و غریب  از  طرف  معلم  یا  دانش  آموزان  هم كلاسی  خود  مورد  تمسخر  و استهزاء  قرار گیرد.

برای  دانش  آموزی  كه گرایش  های  خلاقانه دارد، این نوع  برخورد  دیگران  حكم  توبیخ  و تنبیه  را دارد.در نتیجه  احتمال  دارد  این دانش  آموز  به تدریج  بیاموزد  كه ایده های  خود را  از  ترس  این كه  ممكن است  اشتباه  باشد  و مورد استهزای  سایرین  قرار گیرد ،اساسا به  زبان  نیاورد  و آن  را در  درون خود  سركوب  كند.

 

ارسال های پیشین ...

This Template Designed By Theme.MihanBlog.Com And Davood Jafari And FaDesign.Ir, Special Thanks To SNM