تبلیغات
*** پرورش خلاقیت ***
,*,مقاله,**,مقاله,**,مقاله,**,مقاله,**,مقاله,**,مقاله,**,مقاله,**,مقاله,**,مقاله,*,
» امروز :

» آخرین بروز رسانی :

[ + ] * مقاله ** مقاله ** مقاله ** مقاله ** مقاله ** مقاله ** مقاله ** مقاله ** مقاله *
نویسنده : یاسر مومنی
زمان ارسال : شنبه 18 مهر 1388 و ساعت 11:05 ب.ظ

زمان آخرین ویرایش : - و ساعت -

بررسی تاثیر شیوه پرورش خلاقیت بارش مغزی درپرورش خلاقیت کودکان پیش دبستانی شهر اصفهان

دکتر شعله امیری استاد دانشگاه اصفهان

Shole_amiri@yahoo.com

یاسر مومنی کارشناسی ارشد روانشاسی کودکان با نیاز های خاص

Farhad.m1386@gmail.com

 

چکیده:

هدف این پژوهش بررسی میزان تأثیر روش پرورش خلاقیت   با استفاده از شیوه بارش مغزی در كودكان پیش دبستانی بود.

پژوهش حاضر یك طرح نیمه تجربی میباشدو طرح از نوع پیش آزمون پس آزمون با گروه كنترل بودتعداد نمونه در هر گروه 15نفر بود که جمعا 30 نفر بودند که به صورت تصادفی انتخاب شدنند و بارش مغزی به مدت دو ماه(16 جلسه) بر روی آنها انجام گرفت.

قبل از اجرای متغیرها از هر دو گروه(بارش مغزی و كنترل)پیش آزمون تست خلافیت تورنس (فرم ب) گرفته شدو بعد از حدود 2 ماه پس آزمون از همان گروه به عمل آمد.

در تحلیل اطلاعات برای كاستن از خطا واثر پیش تست بر پس تست از تحلیل كوواریانس استفاده شد كه در این تحلیل نشان داده شد كه  روش به كار رفته شده نسبت به گروه کنترل  موثر بوده است .(p<0.0001)

با توجه به این نتیجه می توان از این روش به عنوان روشی با کارآمدی بالا در پرورش خلاقیت ذکر کرد،که استفاده از این روش و روشهای مشابه برای آموزش کودکان در مقطع پیش دبستانی ضروری به نظر میرسد.

 

 کلید واژه ها: خلاقیت ، پرورش خلاقیت ،بارش فکری ، پیش دبستانی

Key words: creative , creative rearing ,brain storming ,preschool

- مقدمه:

آموزش و پرورش در رشد انسان تغییر و دگرگونی و ارتقاء جوامع انسانی و بشری نقش تأثیرگذار و چشم گیری بر عهده دارد.

آموزش همه مراحل و فرآیندهای تكاملی فرد از گهواره، تا گور را تضمین می كند (شیخ بهائی، 1373) از آنجا كه كودكی اولین و مهمترین دوره زندگی آدمی است و ساختار تشخیصی و رفتاری انسان در این دوره بنیان گذاشته می شود، این دوران را دوران سرنوشت ساز و حساس[1] تلقی كرده اند.

عقیدة بسیاری از متفصعان تعلیم و تربیت و روان شناسان بر این است كه شخصیت هر انسان در هر 6 سال اول زندگی او شكل می گیرد و در مراحل بعدی رشد و تكامل می یابد.

كودكان بزرگترین ثروت یك كشور محسوب می شوند. امروزه تردید نیست كه سرمایه گذاری در راه تأمین و سعادت و رفاه كودكان و تعلیم آنان از سرمایه گذاری در هر رشتة دیگری سودمندتر است (شكوهی نژاد، 1380) و همچنین افزایش چشم گیر رقم مادران شاغل و در نتیجه حضور گستردة كودكان آنها در برنامه های مراقبت گروهی خارج از خانه، بهبود و گسترش بهداشت كودك همراه با توجه بیشتر به جنبه های رشد عقلانی و اجتماعی كودكان، آگاهی از نقش اساسی تجربیات دوران اولیه كودكی و تأثیرات پایدار آن بر تمامی جنبه های رشد و یادگیری از جمله دلایل اساسی آموزش و پرورش پیش از دبستان شناخته شده اند (پاكاریان 1376).

آموزش و پرورش قبل از دبستان عبارتست از آموزشی كه از زمان تولد آغاز و تا شروع اولین سالهای دبستان ادامه می یابد و آموزش و پرورش در دورة پیش از دبستان در ساختار آموزشی بسیاری از جوامع و كشورها جایگاه بسیار ارزشمندی و حساسی دارد. (متقی، 1381).

در كشور ما در سالهای اخیر میزان شركت كودكان در مراكز پیش از دبستان رشد بسیار خوبی داشته است ولی هنوز كاستی هایی بر این آموزش ها سایه افكنده كه گهگاه شركت كودكان در این برنامه ها و مراكز را در مورد تردیدی جدی قرار می دهد. از جمله این معایب تنظیم برنامه های دوره های آموزشی در جهت بالا بردن تفكر «همگرا» است.

در  این تفكر اغلب یك پاسخ صحیح برای حل مسئله و یك روش خاص برای حل مسئله در نظر گرفته می شود كه حتی اگر كودك پاسخی به جز پاسخ مورد نظر بدهد خطا و نادرست تلقی می شود و این باعث تفكر قالبی می شود كه رفتار خلاق كم كم جای خود را به رفتار كلیشه ای می دهد. به قول «امرسون»[2] (به نقل از افرانسوا، 1996، ص 198) این تقلید و الگودهی نوعی كشتن خلاقیت است.

از آنجا كه برنامه های دورة پیش دبستانی در كشور ما تا حدی تخیل را ضعیف می كند و به تباهی خلاقیت كمك می كند، برای پرورش خلاقیت در كودكان بایستی از شیوه های جدید استفاده كرد. خلاقیت یعنی چه؟ و چه نقشی در زندگی ما دارد؟

كشف عناصر ناشناخته، خلق آثار جدید، ارائه راه حل های جدید مشخصه های افرادی هستند كه تأثیری عمیق بر زندگی بشر دارند.

اختراع ماشین بخار، فرمول مدل مارپیچی DNA، ساختمان اولین هواپیما، اختراع تلفن و جبهة صدا فقط چند مورد برجسته از بروز خلاقیت با تأثیر عمیق در زندگی و فرهنگ ماست. (ویسبرگ[3] 1993، ص 2).

در سالهای اولیه زندگی تفكر خلاقانه بیشتر است چون قالبهای رسمی كاملاً شكل نگرفته است و كودك آزادی عمل بیشتری دارد.

فروریك فروبل[4] یكی از مشهورترین مربیان و پرورشكاران خلاق در آموزشهای پیش دبستانی متوجه خلاقیت بوده می پرسد كه «آیا خلاقیت فرآیندی درونی است یا بیرونی؟» «آیا مستلزم انضباط است یا خودانگیزی؟» او بر این عقیده است كه خلاقیت یكی از مهمترین نیازهای انسان است. بنابراین خلاقیت فرآیندی است كه از كودكی آغاز می شود و شاید هم بعد از آن نه جنس، نه نژاد، نه سن در شكل دهی آن لزوماً موثر نیست، بلكه آنچه مهم است روش ها، نگرش ها و سعی ما در شكل دهی آن است.

محققین و روان شناسان تحقیقات بسیاری بر روی اثر بخشی روشهای پرورشی خلاقیت در مقاطع مختلف اجراء كردند كه علی رغم اهمیت بسیار زیاد تحقیقات محدودی روی تأثیر این روشها و سایر متغیرها بر روی كودكان قبل از سن دبستان انجام شده است.

پژوهشگران در این تحقیق ضمن بررسی روشهای مختلف دو روش پرورش خلاقیت را به آزمایش گذاشته اند تا اثر بخشی آن را مشاهده كنند.

از زمانی كه اولین بار كردارشناسی نظیر لورنز نظریه های نقش پذیری و دوره حساس را مطرح كردند تا به حال نظریات متعددی راجع به دوره های حساس رشدی مطرح شده است و همگی بر اهمیت این دوره ها تأكید دارند. روان شناسائی نظیر فروید و متخصصان تعلیم و تربیت نقش 6 سال اول زندگی را در تحول شخصیت آدمی بسیار با اهمیت می دانند تا آنجا كه تمامی رفتارها و آیندة انسان را منشعب از شالودة شخصیت در 6 سال اول زندگی می دانند. ( ماسن،ترجمه یاسایی ص 176).

در سال 1970 برایكر و براكیر به نقل از ملک پور  موضوع مداخله به موقع را مطرح كردند كه اكنون مدرن ترین و كارآمدترین برنامه ها در زمینة كودكان ویژة قبل از 6 سال است.

تحقیقات علمی نشان می دهد كه 6 سال اول زندگی كودك از لحاظ شكل پذیری شخصیت، پایه های تفكر، زبان و رشد جسمی و روانی دوره ای اساسی است (مهرگان و پور صدامی، 1373).

برای هر انسان دوره ای حساس وجود دارد؛ به نقل از هیلگارد نظیر حس بینائی كه دورة حساس آن تا 7 سالگی است، حس شنوایی در یك سال اول زندگی  ، برای خلاقیت هنوز سن حساسی پیدا نشده است ولی آنچه واضح است میزان رشد خلاقیت در سنین پیش از دبستان در اوج خود قرار دارد، و بنابراین پژوهش حاضر  به بررسی تاثیر روش بارش مغزی بر میزان خلاقیت کودکان پیش دبستانی پرداخته است.

زندگی پر مسئله امروز و پیچیده فردا نیاز به افرادی با ذهنی پویا و خلاق دارد. جامعه به طرف توسعة همه جانبه و با سرعت در حركت است و برای ایجاد تغییرات و رویارویی با آنها نیازمند انسان هایی با ذهن فعال و بصیرت می شود. چنین ذهنی تربیت نمی شود مگر اینكه با برنامه ریزی مناسب و در دورة حساس از رشد به آن رسیدگی شود.

عوامل موثر بر خلاقیت شامل محیط آموزشی (آمابلی، 1989)، جامعه (تورنس، 1972) و (اسبورن، 1988) و معلم (اسبورن، تورنس، 1979) و والدین (كلمن، 1965) است. با توجه به ضرورت مسأله پرورش خلاقیت در كودكان و اهمیت زیاد سن كودكان در پرورش بیشتر و بهتر آن بیشتر احساس می شود.

ضرورت انجام پرورش خلاقیت در كودكان  این است كه بر اساس تحقیقات تورنس ضرورت پرورش خلاقیت در كودكان پیش دبستانی كه در سن 5 و 6 سالگی قرار دارند ، وجود دارد. همان طور كه در نظریه های رشد پیاژه، فروید و دیگران می بینیم در عین اهمیت دادن به این مرحله آن را دوران انتقال به مرحلة بعد و بسیار با اهمیت ذكر كردند. طبق تحقیقات تورنس خلاقیت در پیش دبستان به دلیل شیوه های ارزیابانه حاكم بر مدارس كه كودكان كه با نظام آموزشی هماهنگ باشند را پاداش می دهد دچار ركود می شوند. چون كودكان می خواهند خود را با شرایط محیط سازگار نمایند از پاسخ های خودجوش آنها ممانعت به عمل می آید، بنابراین بهترین سن پرورش خلاقیت سن پیش ازدبستان می باشد. از دیگر ضرورت های این پژوهش می توان همچنین پیشنهاد روشهای موثرتر بر پرورش خلاقیت به مربیان، و دست اندركاران تعلیم و تربیت و همچنین پر كردن خلاء تحقیقات موجود پیرامون پرورش خلاقیت در كشورمان نام برد.

 



[1] - Critical period

[2] - Amerson

[3] - Sicsberg

[4] - Fredrick , Frobel

ارسال های پیشین ...

This Template Designed By Theme.MihanBlog.Com And Davood Jafari And FaDesign.Ir, Special Thanks To SNM